* 7 III 1908
r. Wieliczka
+ 18 X 1978
r. Rio de Janeiro
(aktor, reżyser, ojciec nowoczesnego
teatru brazylijskiego)
Urodził się w
Wieliczce, gdzie ukończył szkołę średnią. W 1927
r. ukończył studia na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu
Jagiellońskiego oraz Akademię Sztuki Dramatycznej. Jako aktor
występował w około 40 sztukach w Teatrze Miejskim w Krakowie. W
Wilnie brał udział w około 12 sztukach. Od 1930 r.
występował na scenach teatrów warszawskich. Występował
także w Teatrze Miejskim w Łodzi. W latach 1932-39
występował w następujących teatrach stołecznych:
Narodowym, Nowym, Letnim, Polskim i Małym. W tym okresie
występował w około 30 sztukach. Na początku zawieruchy
wojennej Ziembiński dotarł do Rumunii. W 1939 r. organizował
przedstawienia w Bukareszcie, a później we Francji w teatrze dla wojska.
17 lipca 1941 r. Ziembiński
przybył z Casablanki do Brazylii i osiadł w Rio de Janeiro.
Opanował dobrze język portugalski tak, że dzięki temu już
w 1943 r. występował w teatrze „Ginástico”
i Teatrze Miejskim (Teatro Municipal)
w Rio de Janeiro oraz w Săo Paulo. 4
listopada 1943 r. jako reżyser, Ziembiński wystawił w Teatrze
Miejskim w Rio de Janeiro swoją pierwszą sztukę „Suknia ślubna” („Vestido da noiva”) - dzieło Nelson
Rodrigues. Wystawienie tej komedii spotkało się z dużym
powodzeniem, co w konsekwencji utorowało Ziembińskiemu drogę do
dalszej pracy i sukcesów scenicznych. W brazylijskim wydaniu encyklopedycznym
stwierdza się, że Ziembiński, który był dyrektorem „Os Comediantes” i „Teatro Brasileiro de Comédia”, odpowiedzialny jest za
rewolucję sceniczną teatru brazylijskiego od wystawienia „Vestido da noiva” Nelson Rodrigues.
Poprzez swoją działalność Ziembiński przyczynił
się do radykalnego przeobrażenia teatru brazylijskiego.
Tak więc przyjazd
Ziembińskiego do Brazylii i wystawienie przez niego „Vestido da Noiva” wyznaczają początek rewolucji
teatralnej w tym kraju. Ziembiński pozostawił po sobie niezatarty
ślad w dziejach sztuki brazylijskiej. Stał się bowiem polskim
ojcem nowoczesnego teatru brazylijskiego. Valmor Chagas - znany
współczesny aktor brazylijski i uczeń Ziembińskiego -
podkreśla, że wielką zasługą Ziembińskiego
było to, że kładł wielki nacisk na wystawianie sztuk
teatralnych autorów brazylijskich, a nie cudzoziemców, jak było w modzie w
ówczesnym czasie. Przez to właśnie Ziembiński stał się
promotorem współczesnego, narodowego teatru brazylijskiego.
Nasz rodak ukazał w Brazylii
swoje zdolności jako aktor kinematograficzny, a także jako aktor i
reżyser telewizyjny. Ziembiński występował w telewizji „O Globo” - jednym z
najpotężniejszych kanałów na świecie, gdzie awansował
przechodząc z aktora na stanowisko dyrektora artystycznego wszystkich
widowisk tej stacji telewizyjnej. Dzięki występowaniu w serialach
telewizyjnych stał się jedną z najpopularniejszych osób
świata kulturalnego tego kraju. Zbigniew Ziembiński nie
zapominał o kraju swego pochodzenia. Będąc w Polsce w 1964 r. kierował
dwoma sztukami autorów brazylijskich, a mianowicie: Nelson Rodrigues „Złote usta” i Jorge Andrade „Droga zbawienia”.
23 września 1974 r. za
zasługi położone na polu krzewienia kultury i sztuki,
został udekorowany polskim, Złotym Krzyżem Zasługi.
Zbigniew Ziembiński - profesor dydaktyki i sztuki dramatycznej - już
wcześniej otrzymał wiele odznaczeń brazylijskich, a wśród
nich: Order Krzyża Południa, Złoty Medal Obywatela Honorowego
„Carioca”, Złoty Medal Związku Krytyków w Rio de Janeiro oraz wiele innych
odznaczeń honorowych. Spośród odznaczeń honorowych
zasługuje na wspomnienie tytuł obywatela honorowego stanu Guanabara.
Uroczystość wręczenia wspomnianego tytułu miała
miejsce w pałacu „Pedro Ernesto” w dniu 1 listopada 1974 r. w Rio de
Janeiro.
Pamięć o Zbigniewie
Ziembińskim w Brazylii, a szczególnie w Rio de Janeiro, gdzie przez blisko
40 lat pracował, jest nadal żywa. Wymownym tego znakiem jest
istniejący teatr jego imienia (Teatro
Ziembinski) zbudowany przez jego
ucznia i przyjaciela, aktora Valmor Chagas.
Zob.:
Z.
Malczewski TChr, Słownik
biograficzny Polonii brazylijskiej, Warszawa 2000, s. 47-48.